Turan İdealinin Tiyatral Uyanışı: Celal Esat’ın Büyük Yarın Adlı Tiyatro Oyununda Millî Kimlik İnşası

Abstract

Modern düşüncelerin gelişimiyle birlikte ön planda ortaya çıkan kimlik bireyin benliğindeki değerlerin bütünü olarak değerlendirilir. Bireysel ve kolektif yönleriyle çok katmanlı bir yapıya sahip olan kimlik sürekli bir değişim ve dönüşüm süreci içerisindedir. Sosyal bir varlık olan insanın millî kimliği, dinî kimliği, kültürel kimliği ve toplumsal cinsiyet kimlikleri inşa edilir. Kimlik inşasında edebiyat işlevsel bir zemin durumundadır. Bu çalışmada Celal Esat Arseven'in Büyük Yarın adlı tiyatro oyunu millî kimlik inşası bağlamında incelenmektedir. II. Meşrutiyet Dönemi'nde kaleme alınan bu oyun, Türkçülük ve Turancılık ideolojilerinin etkisiyle tüm Türklerin birleştiği idealize edilmiş büyük bir yarın düşüncesini tiyatro türünün sahnelenmesi yönünden faydalanarak topluma aktarma amacındadır. Çalışmada millî kimlik ve edebiyat arasındaki ilişki hakkında kuramsal arka plan açıklanarak tarihsel bağlamda değerlendirmeler yapılmaktadır. Çalışmanın amacı, millî düşüncenin oluşumuyla şekillenen Turan idealinin Büyük Yarın adlı oyunda nasıl ve hangi yönleriyle temsil edildiğini ve eserin millî kimlik inşasındaki işlevinin ne olduğunu incelemektir. Oyunun karakter yapısı, söylemi, sembolizmi ve tarihsel anlatısı aracılığıyla nasıl bir kimlik kurgusu sunduğu nitel araştırma yöntemiyle ele alınmıştır. Araştırmada veri analiz tekniği olarak içerik analizi tekniği, veri toplama tekniği olarak ise doküman inceleme tercih edilmiştir. Çalışmada Büyük Yarın oyunu örneğinde tiyatronun millî kimlik inşası açısından toplumsal yönlendirme amacı taşıyan ideolojik bir araç olarak değerlendirildiği sonucuna ulaşılmıştır.