Kastamonu Hafızlarına Dair Biyografik Nitelikli Bir Mesnevi:Aksaraylı Hasan Rızâyî’nin Tuhfe-i Huffâz’ı

Abstract

Klasik Türk edebiyatı döneminde telif edilen bazı eserlerde İslam tarihindeki önemli şahsiyetlerin muhtelif yönleriyle ele alındığı bilinmektedir. Bilhassa 16. asırdan itibaren Osmanlı Devleti’nde yaşamış âlim ve şairler başta olmak üzere önde gelen şahsiyetlerin hayatlarına dair bilgileri barındıran biyografik kaynaklar kaleme alınmıştır. Müslüman milletlerde önemli görülen ve biyografisini yazma gereği duyulan kimseler arasında Kur’an’ın tamamını ezberleyen hafızlar da vardır. Kastamanu, âlim ve şairlerinin sayıca fazla olmasının yanında hafızlarının çokluğuyla da bilinen bir şehirdir. Bu husus, özellikle seyahatnamelerde sıkça karşımıza çıkmaktadır. Bu konuya dikkat çekenlerden biri de 17. asrın velut şairlerinden Aksaraylı Hasan Rızâyî Efendi’dir. Şair, 1664 yılında kaleme aldığı Tuhfe-i Huffâz adlı eserinde kadı olarak görev yaptığı sırada Kastamonu’da bulunan hafızlar hakkında bilgi vermiştir. Mesnevi nazım şekliyle yazılan eserde on biri kadın olmak üzere toplam 161 hafız hakkında bilgi bulunmaktadır. Rızâyî bazı hafızların sadece ismini anmış, bazıları hakkında daha çok mesleği ve ailesine dair biyografik mulamata yer vermiştir. Eser, hakkında başka kaynaklarda bilgi bulunmayan şahısların varlığından bahsetmesi adına önemli bir vesikadır. Bu çalışmada Tuhfe-i Huffâz adlı mesnevi şekil ve muhteva yönünden incelendikten sonra elde olan tek nüshadan hareketle eserin metni araştırmacıların istifadesine sunulmuştur.