Osmanlı Diplomasisi ve İslamî Dayanışma: Endülüs'ün Düşüşünün Ardından Moriskolar ve Osmanlı Devleti

Abstract

Endülüs'teki sekiz asırlık İslam hâkimiyeti, 1492'de Gırnata'nın düşüşüyle son bulmuş ve arkalarında Morisko olarak anılan bir topluluk bırakmıştır. Hristiyanlaştırma ve baskı politikalarına maruz kalan Moriskolar, İspanya tarihinde derin bir kırılma noktası oluşturmuştur. Bu konudaki mevcut literatür, ağırlıklı olarak Batı ve Arap kaynaklarına dayanmakta; Osmanlı Devleti'nin rolüne dair sistematik incelemelerden yoksundur. Bu çalışma, söz konusu boşluğu Osmanlı arşiv belgeleri üzerinden doldurmayı hedeflemektedir. Makale, Osmanlı İmparatorluğu'nun Moriskolara yönelik siyasi, askerî ve insani yardım faaliyetlerini, Akdeniz siyaseti ve İslami dayanışma çerçevesinde analiz etmektedir. Geleneksel tarih yazımından farklı olarak, meselenin Osmanlı perspektifinden ve birincil el kaynaklarla ele alınması çalışmanın özgün değerini oluşturmaktadır. Sonuç olarak, bu araştırma Osmanlı'nın, Morisko meselesini yalnızca bir insani kriz olarak değil, aynı zamanda küresel bir siyaset ve dini aidiyetin parçası olarak gördüğünü ortaya koymakta ve tarih yazımına yeni bir bakış açısı kazandırmaktadır.