Metinlerarasılık Bağlamında Bir Çeviri Yazı Deneyimi: Firkat ve Hayrâbâd'ın İzinde Sergüzeşt-i Esed

Abstract

Sergüzeştler, bir kişinin başından geçenlerin anlatıldığı edebî eserlerdir ve anlatım teknikleri açısından çeşitli türleri anımsatır. Bu türler, bazen biyografi bazen de kurmaca bir metin görünümündedir. Sergüzeşt-i Esed de bu tür eserlerden biridir. İBB Atatürk Kitaplığı’nda bulunan eser, biyografi olarak başlayıp kurmacaya evrilmiştir. Sergüzeşt-i Esed’in girişinde eserin Ahmet Mithat Efendi’nin Firkat’inden esinlenerek yazıldığı belirtilmektedir. Bunun yanısıra eserdeki anlatıya Nâbî’nin Hayrâbâd’ından bir bölüm eklemlenmiştir. Bu bölüm, Feridüddin Attâr’ın İlâhînâme’sinde de zikredilmektedir. Dolayısıyla Sergüzeşt-i Esed; Firkat’ten, İlâhînâme’den ve Hayrâbâd’dan metinlerarasılık bağlamında güçlü izler taşımaktadır. Bu çalışma, Sergüzeşt-i Esed’in çeviri yazısını gerçekleştirip metinlerarası unsurlarını ortaya koymak suretiyle tanıtımını hedeflemektedir. Bu amaçla öncelikle sergüzeştler hakkında genel bilgiler verilmiş, Sergüzeşt-i Esed tanıtılmış, metinlerarasılık hakkında teorik bilgiler sunulmuştur. Ardından Sergüzeşt-i Esed; İlâhînâme, Firkat ve Hayrâbâd doğrultusunda metinlerarasılık bağlamında alıntı ve gönderge, anıştırma, klişe-basmakalıp söz, öykünme ve anlatı içinde anlatı teknikleri bakımından incelenmiştir. Söz konusu teknikler hakkında teorik bilgiler verilerek eserdeki kullanımları belirtilmiştir. Çalışmanın devamında ise Sergüzeşt-i Esed’in çeviri yazısına yer verilmiştir.