Osmanlı Somut Kültürel Mirasına Bir Katkı: Nedim’in Üsküdar Çeşmeleri Üzerine Tarih Manzumeleri

Abstract

Suyun insanlık tarihi için önemli olduğu tartışılmaz bir gerçektir. Hayatın devamı için elzem olmasının yanı sıra milletlerin medenîleşmelerinde de suyun önemi büyüktür. Su mimarisinin oluşum ve gelişiminde İstanbul’u iyi bir ev sahibi olarak görmek mümkündür. İstanbul, su mimarisini oluşturan sebil, hamam, bent, kemer, çeşme ve şadırvan gibi yapılarıyla su medeniyetinin inşasında önemli bir rol üstlenmiştir. Bu kültür, toplumda yaşayan bireyler olarak elbette şairleri de etkilemiştir. İstanbullu Nedim bu şairlerdendir. Nedim şiirlerinde III. Ahmed ve Damad İbrahim Paşa’nın yaptırdığı yapılara tarihler düşürmüştür. Bu yapılardan biri su mimarisinin önemli unsurlarından biri olan çeşmelerdir. Nedim, Üsküdar’da bulunan 6 çeşme ve 1 maksem olmak üzerine toplam 7 yapıya tarih düşürmüştür. Bu çalışmada Nedim’in Üsküdar’da yapılan çeşmeler için yazdığı tarih manzumeleri ele alınacak çeşmelerin bugünkü durumları hakkında bilgi verilecek ve bu yapılardan ayakta kalan çeşmeler görselleriyle birlikte incelenecektir. Nedim’in manzumelerde yer alan ifadeleri ile çeşmelerin özellikleri mukayese edilecek, methe mazhar olan yönleri değerlendirilecektir.