Üsküdar Nevmekan Bağlarbaşı Millet Kıraathanesi’nin Sosyal ve Kültürel Sürdürülebilirlik Bağlamında Değerlendirilmesi

Abstract

Bu çalışma, Üsküdar Nevmekân Bağlarbaşı Millet Kıraathanesi'ni sosyo-kültürel sürdürülebilirlik perspektifinden değerlendirerek incelemeyi hedeflemektedir. Osmanlı döneminde sosyal yaşamın, entelektüel etkileşimin ve kamusal paylaşımın önemli merkezleri olan kıraathaneler, bilgi üretimi, okuma alışkanlıkları ve toplumsal dayanışmanın şekillendiği özgün mekanlar olarak kent belleğinde derin bir iz bırakmıştır. Günümüzde millet kıraathaneleri modeliyle yeniden yorumlanan bu geleneksel yapılanmanın, çağdaş kent yaşantısında hangi kültürel işlevlerle varlık gösterdiği ve Osmanlı geçmişiyle nasıl bir süreklilik bağlantısı kurduğu, araştırmanın temel odak noktasıdır. Araştırmada sosyo-kültürel sürdürülebilirlik kriterleri temel alınarak değerlendirme yapılmıştır. Bu kriterler; kültürel mirasın korunması, kimlik ve aidiyet duygusu, kültürel üretim, toplumsal katılım, kuşaklar arası aktarım, yenilik ve adaptasyon ile kültürel farkındalık boyutlarını kapsamaktadır. Çalışmada nitel araştırma yöntemleri kullanılarak mekansal gözlemler ve kullanıcılarla gerçekleştirilen yarı yapılandırılmış görüşmeler yapılmıştır. Elde edilen bulgular, Nevmekan'ın Osmanlı kıraathane kültürüne özgü kamusal buluşma, öğrenme ve okuma ortamı yaratma, sohbet geleneğini sürdürme ve toplumsal birliktelik gibi işlevleri günümüz şartlarına uyarlayarak devam ettirdiğini ortaya koymaktadır. Ayrıca, Üsküdar Nevmekan Bağlarbaşı Millet Kıraathanesi'nin, Osmanlı dönemine ait sosyal etkileşim biçimlerini etkin bir şekilde yaşatmanın yanı sıra yeni nesillerin kültürel deneyimlerine zemin hazırlayan bir ara yüz oluşturduğu görülmüştür. Bu özellikleriyle sosyo-kültürel sürdürülebilirlik açısından başarılı bir örnek teşkil ettiği sonucuna ulaşılmıştır